“Het beeld van de hulpverlener alleen is niet voldoende” — Kathleen De Cuyper over BelRAI in de geestelijke gezondheidszorg
Kathleen De Cuyper onderzoekt binnen LUCAS KU Leuven hoe de BelRAI Suite een meerwaarde kan betekenen in de geestelijke gezondheidszorg (GGZ). Op Smart Care 2026 licht ze twee ontwikkelingen toe die daarbij centraal staan: de BelRAI Integrated Screener en het Self-Assessment for Mental Health. We spraken met haar over holistische zorg en de stem van de cliënt zelf.
Van pilootstudie naar modulair systeem
Kathleen werkt sinds 2018 rond BelRAI in de GGZ, na zelf achttien jaar in de sector actief te zijn geweest. In opdracht van de Vlaamse overheid onderzocht haar team hoe de interRAI Mental Health- en Community Mental Health-instrumenten hier konden worden ingezet. Tussen 2019 en 2021 liepen twee pilootstudies in 56 organisaties, goed voor 502 assessments.
“De algemene conclusie was dat het instrumentarium hulpverleners helpt om een holistisch, en meer compleet beeld te krijgen,” vertelt Kathleen. “Niet alleen van de psychische noden, maar ook de lichamelijke, cognitieve en sociale noden, en impact op werk, opleiding, financiën huisvesting.” Tegelijk bleek het volledige instrumentarium te omvangrijk om voor elke cliënt in te vullen, en vroegen hulpverleners om een grotere rol voor de cliënt zelf.
Op basis daarvan ontwikkelde het team een modulair systeem, met basisvragen gevolgd door modules op maat. Het handboek werd herwerkt en er waren al workshops voor voorzieningen die wilden instappen in een pilootimplementatieproject. “Maar daar is het voorlopig gestopt,” zegt Kathleen nuchter — zonder steun vanuit Vlaanderen bleek het moeilijk voorzieningen mee te krijgen.
De BelRAI Integrated Screener: eerst breed kijken
Ondertussen is er op federaal niveau een nieuwe ontwikkeling. Kathleens team leidt de ontwikkeling en testing van de BelRAI Integrated Screener voor gebruik in de eerstelijnszorg en dagcentra in de ouderenzorg. Het is een uitbreiding van de bestaande Screener met een sterk uitgebreide module rond psychische kwetsbaarheid, plus een nieuwe module rond palliatieve noden. Recent getest in 55 voorzieningen, en nu in finalisering.
“Voor mij is de eerste doelstelling van de Integrated Screener om te kijken hoe breed de noden van een cliënt gaan,” legt Kathleen uit. “Gaat het vooral over ADL? Zijn er cognitieve noden? Is er een psychische kwetsbaarheid, of een palliatieve nood?” Pas daarna volgen cut-off zones die aangeven of een uitgebreider instrument invullen zinvol kan zijn. Elke eerstelijnshulpverlener wordt zo gestimuleerd om breed te kijken, niet enkel naar de aanmeldingsklacht — met desgevallend een concrete aanbeveling, bijvoorbeeld om contact op te nemen met een eerstelijnspsycholoog.
Zelf aan het woord: het Self-Assessment for Mental Health
Een tweede spoor waar Kathleen zelf sterk in investeert, is het Self-Assessment for Mental Health (SAMH), in 2023 ontwikkeld binnen interRAI. Haar team voerde er een eerste pilootstudie mee uit bij vier initiatieven voor beschut wonen. “De resultaten zijn heel positief,” zegt Kathleen.
Voor Kathleen is dat een logisch vervolg op de Integrated Screener: “Als daaruit een aanbeveling komt om ondersteuning te zoeken rond psychische noden, kan het invullen van de SAMH een eerste aanzet daartoe zijn. Het kan voor iemand ook een stuk zelfonderzoek zijn.”
Precies hier raakt haar onderzoek aan een recente Pyxicare innovatie: een laagdrempelige zelfcheck die met enkele prioriteitsvragen start en van daaruit een gepersonaliseerde “BelRAI in mensentaal” aanbiedt. Ze waarschuwt wel voor een addertje onder het gras: bepaalde doelgroepen — denk bijvoorbeeld aan mensen met een verslaving, psychose of eetproblematiek — hebben soms weinig zicht op net die zaken die het belangrijkste zijn om in behandeling aan te pakken. “Dit neemt niet weg dat je het beeld dat de cliënt zelf heeft, steeds mee in rekening moet nemen. Alleen het beeld van de professional is niet voldoende.”
Een sector die stap voor stap holistischer leert kijken
De GGZ is een sterk gespecialiseerde sector, met van oudsher een sterke traditie in psychodiagnostiek — terecht, vindt Kathleen — maar dat maakt het moeilijker om het brede, functionele beeld van BelRAI een plaats te geven. “CAPs zijn niet gekend binnen de GGZ. Dat is iets helemaal anders dan een schaal.” Zeker die holistische kijk op het leven en de klachten van de cliënt, vindt ze, is waar BelRAI het verschil kan maken.
Kathleen werkt daarnaast ook aan onderzoek naar kwetsbaarheidsindicatoren in de gezinszorg: oorspronkelijk 27 indicatoren over zeven domeinen, nu teruggebracht tot 15, waarvan er 11 vandaag al via de Screener en het Sociaal Supplement in kaart te brengen zijn. “Voor de overige vier is er nog geen item beschikbaar – we werken stap voor stap aan een instrument waarmee de kwetsbaarheid van de gezinszorg klanten in kaart kan worden gebracht,” aldus Kathleen.
Ontmoet Kathleen op Smart Care 2026
Op Smart Care 2026 — de BelRAI praktijkdag van Pyxima, ErgoBel en Syn-Topia — brengt Kathleen deze inzichten samen: van de bredere blik van de Integrated Screener tot de stem van de cliënt via het Self-Assessment for Mental Health. Zo schetst ze waarom geïntegreerde zorg niet stopt bij de muren van één instrumentarium, en waarom ook psychogeriatrie en GGZ daar een volwaardige plaats in verdienen.
Wil je Kathleen ontmoeten en meer horen over BelRAI in de geestelijke gezondheidszorg?
Opmerkingen