Zelf-check getest: meer betrokkenheid van bewoners en familie
Wat vindt een bewoner zelf belangrijk? Hoe ervaart hij zijn eigen gezondheid en welzijn? Met de zelf-check - een ‘mini-BelRAI in mensentaal’ - kunnen bewoners en hun familie het zelf aangeven. Deze zomer testten vijf Vlaamse woonzorgcentra het systeem als eersten. Hun conclusie: de zelf-check geeft een beter zicht op wat de bewoner belangrijk vindt, kan helpen om de BelRAI LTCF sneller in te vullen, en zorgt voor meer betrokkenheid van bewoner én familie.
Zo werkt de zelf-check
Het woonzorgcentrum stuurt een uitnodiging naar de bewoner of familie. Die vullen de zelf-check online in, thuis of samen met een medewerker.
Er zijn drie stappen:
1. Wat vind ik belangrijk? Tien korte vragen over wat voor de bewoner het meest telt, zoals contact met anderen, bewegen of zelf beslissen.
2. Hoe gaat het met mij? Gemiddeld een veertigtal vragen over gezondheid en welzijn, gebaseerd op de interRAI zelfinvul versie en gericht op jouw prioriteiten.
3. Mijn resultaat. Wat zijn jouw belangrijkste aandachtspunten? Het systeem geeft bijhorende tips, en ook positieve punten.
In Pyxicare ziet het zorgteam de zelf-check met de prioriteiten van de bewoner. Die zijn gekoppeld aan de BelRAI-aandachtspunten (CAPs): wie contact met anderen belangrijk vindt, krijgt bijvoorbeeld extra aandacht voor communicatie. Gemiddeld 30 antwoorden stromen ook rechtstreeks door naar de BelRAI LTCF. Met de validatiefunctie kijkt een indicatiesteller na wat er is doorgestroomd, voordat het in de inschaling terechtkomt.
De bèta-test: 45 mensen deden mee
Vijf woonzorgcentra gingen deze zomer aan de slag: WZC Andante en WZC Ceres van Zorg Menen, WZC Ter Bleeke in Malle, Heuvelheem in Tessenderlo-Ham en Floordam in Steenokkerzeel. Samen verzamelden ze 45 ingevulde zelf-checks. Technisch verliep het vlot.
Wie vulde de zelf-check in? 27% werd ingevuld door de bewoner zelf, 16% samen met een medewerker en 57% door een familielid of andere naaste. Gemiddeld duurde dat 15 minuten. Kinderen of voogden waren het snelst klaar (10 à 12 minuten), bewoners deden er gemiddeld een kleine 20 minuten over. Samen met een medewerker duurde het iets meer dan een half uur, vaak omdat de vragen aanleiding gaven tot een langer gesprek.
Een beter zicht op wat de bewoner belangrijk vindt
Dat is de belangrijkste conclusie van de test, en alle deelnemende huizen waren het erover eens: dankzij de zelf-check krijg je een beter beeld van wat de bewoner zelf belangrijk vindt. Niet alleen wat er zorginhoudelijk speelt, maar ook wat ze drijft en hoe ze de zorg ervaart. Waar de prioriteiten op tijd binnen waren, kwamen ze overeen met de inschatting van het zorgteam.
“Als het ingevuld is door een bewoner zelf, heb je absoluut een beter zicht op de prioriteiten. Maar ook hoe hij zijn zorg ziet, is interessant om uit die resultaten te halen.” — Britt Vanbrabant, Heuvelheem (Tessenderlo-Ham)
Meer betrokkenheid van bewoner en familie
Ook daarover was iedereen het eens: de zelf-check zorgt voor meer betrokkenheid. Bewoners en families krijgen hun eigen prioriteiten mee in handen, in plaats van enkel antwoord te geven op vragen van het zorgteam. Bewoners beginnen te vertellen, en dat levert soms waardevolle gesprekken op.
“Bij ons vonden ze het wel heel belangrijk om dat zelf mee in handen te hebben. Dat was echt een meerwaarde voor onze bewoners.” — Liesbeth van Lier, WZC Ter Bleeke (Malle)
“Tijdens het zorgoverleg is het gemakkelijk om wat een bewoner of familie zelf heeft ingevuld als gespreksonderwerp aan te halen. Het is een manier om het gesprek te openen.” — Britt Vanbrabant, Heuvelheem (Tessenderlo-Ham)
Tijdswinst bij de BelRAI, met een kanttekening
Omdat de antwoorden doorstromen naar de LTCF, ligt er al een stuk van de inschaling klaar. Voor sommige huizen levert dat tijdswinst op, vooral bij nieuwe bewoners.
“Zeker bij nieuwe bewoners is er al een groot deel ingevuld voor de eerste BelRAI. Je moet het wel nakijken, maar er is toch al een stukje ingevuld.” — Jannique Belaen, Zorg Menen
Daar staat tegenover dat het uitnodigen van bewoners en familie, en het opvolgen en nakijken van de antwoorden, ook tijd vraagt. Of de zelf-check netto tijd bespaart, hangt dus af van hoe je hem inzet. De echte meerwaarde zagen alle deelnemers vooral in het betere zicht op de bewoner en de grotere betrokkenheid.
Tips uit de praktijk
De deelnemers deelden ook wat ze anderen zouden aanraden:
Familie persoonlijk inlichten. Een uitnodiging alleen is niet altijd genoeg. Huizen die de familie vooraf persoonlijk inlichtten, kregen meer respons.
Op tijd uitnodigen. Wie de uitnodiging ruim op voorhand verstuurt, bijvoorbeeld samen met de uitnodiging voor het familiegesprek, heeft de resultaten klaar voor het zorgoverleg.
Samen invullen. Familie die invult in naam van de bewoner geeft soms eerder de eigen invalshoek door. Samen met de bewoner invullen geeft het meest getrouwe beeld.
Tien prioriteitsvragen is het juiste aantal. De deelnemers vonden de tien vragen over wat de bewoner belangrijk vindt duidelijk en voldoende.
Extra BelRAI-vragen liefst optioneel. Meer vragen betekent meer doorstroom naar de LTCF, maar ook een zwaardere vragenlijst. De groep ziet extra vragen daarom liever als een keuze voor wie dat wil.
Doe mee aan de volgende testfase
De bèta-test is afgerond, maar we zijn nog niet klaar. We breiden de test nu uit naar meer woonzorgcentra en zoeken huizen die willen meedoen. Deelnemen is gratis voor Pyxicare-gebruikers tot eind 2027.
Hoor het van Zorg Menen zelf.
Op Smart Care - de BelRAI praktijkdag op 20 oktober - vertelt Zorg Menen over hun ervaringen met de zelf-check.
We tonen hoe de zelf-check werkt, wat de deelnemers ervan leerden en hoe je zelf kunt starten.
De zelf-check is onderdeel van ons AI-innovatieproject, in samenwerking met KU Leuven en met de steun van de Vlaamse Overheid (VLAIO). Veel dank aan de medewerkers, bewoners en families van de deelnemende huizen: dankzij jullie wordt de zelf-check beter!
Opmerkingen